Co Władysław Jagiellończyk robił na kunětickim wulkanie? #1

b

Samotne wzniesienie fonolitowe (magmowe, czyli pochodzenia wulkanicznego, choć góra ta nigdy nie była wulkanem), mierzące 307 m n.p.m., dominuje nad Niziną Połabską 7 km od Pardubic. Mowa o Kunětickiej Górze (czes. Kuněticka hora). Co na niej robił Władysław Jagiellończyk?

34

Położenie Kunětickiej Góry względem Pardubic i Pragi.

aKunětická hora
Nazywana jest także „Kuňką”, była osiedlana już w okresie wczesnej i późnej epoki brązu oraz w okresie starszym epoki żelaza[1]. Wszystko to zawdzięcza swej strategicznej sylwetce, która sprawiła, że w średniowieczu zbudowano na niej zamek. Badania archeologiczne potwierdzają, że najstarszy zamkowa budowla na wierzchołku Kunětickej Góry pochodzi z połowy XIV w.

32

Zbytky register králův Římských a Českých 1361-1480, ed. Sedláček, Praha 1914, s. 184. Żródło.

o

Pieczęć Soběslava Mrzáka z Miletínka [4].

Góra hetmana husyckiego
Pierwotny zamek, wyróżniający się rozległym i dobrze obwarowanym podgrodziem, z pałacem z wieżą mieszkalną, został wybudowany w okresie wojen husyckich (w latach 1421-1423) za sprawą Diviša Bořka z Miletínka. Mowa nie o byle kim, a jednym z najbogatszych ludzi w Czechach Wschodnich, zwolenniku utrakwistów[2]. W roku 1436 król Zygmunt Luksemburski z przeprowadzonej lustracji jego zasług zapisał mu sporo dóbr, do których dokupił jeszcze Pardubice. Majątku swego jednak za dużo nie używał, ponieważ umarł po 2 latach. Jego majątek został podzielony między synów. Po śmierci Diviša Bořka ogromne posiadłości sukcesywnie się rozpadały. Kuněticką Górę odziedziczył syn Soběslav Mrzák z Miletínka, wierny stronnik króla Jerzego z Poděbrad, któremu ostatecznie przekazał zamek.

p

Drzewo genealogiczne Mrzáka z Miletínka[5].

Własność Podiebradów
Następnie właścicielem tych ziem stał się Jerzy z Podiebradu (czes. Jiří z Kunštátu a Poděbrad), pierwszy niekatolicki król w Europie. Z trzech jego synów Kuněticka Góra przypadła Henrykowi I z Podiebradów (Starszemu) (czes. Jindřich I. Starší z Poděbrad a Minsterberka), który na kilka miesięcy został zarządcą Czech i pilnował sprawy następstwa tronu. Opowiadał się za kandydaturą Władysława Jagiellończyka, przez którego dwa lata później przeszedł na katolicyzm. Dwudziestolecie gospodarzenia nie wyróżniało się wielkimi finansowymi sukcesami, a postępującą wyprzedaż okolicznych wiosek zakończyła się przekazaniem Kunětickiej Góry, Pardubic oraz przyległych majątków ziemskich na Viléma z Pernštejna.

First_Hussite_King

Jerzy z Podiebradów (po prawej) na obrazie Alfonsa Muchy. Żródło.

Páni z Pernštejna (pol. Pernsteinowie)

s

Drzewo genealogiczne Pernštejnów[6].

Po Podiebradach pod koniec XV w. właścicielem Pardubic i okolic został Vilém z Pernštejna (czes. Vilém II. z Pernštejna a na Helfštejně), za czasów którego doszło do zasadniczej przebudowy zamkowego kompleksu: stał się późnogotyckim, ufortyfikowanym i nowoczesnym barbakanem. Pałac oddzielony był od dalszego dziedzińca głęboką fosą ze zwodzonym mostem.

lO znaczeniu zamku za Pernštejnów mówi wizyta króla Władysława Jagiellońskiego (z łaski Bożej król Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Ramy, Serbii, Galicji, Lodomerii, Kumanii i Bułgarii oraz książę Śląska i Luksemburga, jak również margrabia Moraw i Łużyc, etc.), połączona z pasowaniem synów Wojciecha i Jana na rycerzy w roku 1497.

O významu hradu za Pernštejnů vypovídá návštěva krále Vladislava Jagelonského, spojená s pasováním synů Vojtěcha a Jana na rytíře roku 1497. Źródło.

Kuněticki jak i pardubicki zamek (według instrukcji samego Albrechta Dürera) są doskonałym przykładem wczesnego pernštejnskiego renesansu. W II poł. XVI w. Jaroslav z Pernštejna[3] (syn Jana, wnuk Viléma) musiał sprzedać swe zadłużone dobra, w tym Kunicką Górę, królewskiemu urzędnikowi dworskiemu (po naszemu komornikowi). Cóż, a w tym czasie był on jednym z największych zamków na terenie Czech…

t

Rekonstrukcja obwarowań zamku na początku XVI w.[7].

IMG_3763

Nagrobek Vojtěcha z Perštejna w kościele św. Bartłomieja w Pardubicach, 1534 r.

IMG_3790

Portret Jana z Pernětejna autorstwa malarza Vladimíra Kopeckiego[8].

IMG_3791

Portret Jarosvlava z Pernětejna autorstwa malarza Vladimíra Kopeckiego[9].

Bez tytułu

Zestawienie właścicieli i okresu, w którym byli właścicielami Kunětickiej Góry.

e

Część #2 (Dalsze dzieje Kunětickiej Góry)

[1] Polskim odpowiednikiem tego okresu jest okres halsztacki.
[2] Utrakwiści (kalikstyni) – pierwotnie określenie dla wszystkich husytów, później tylko dla umiarkowanego ich odłamu z głównym ośrodkiem życia religijnego w Pradze; rekrutowali się z mieszczaństwa i rycerstwa.
[3] Jego żoną była Elisabeth Thurzó de Bethenfalva, z tych Thurzo von Bethlemfalva. O innym Thurzo von Bethlemfalv była mowa przy okazji Elżbiety Batory.
[4] Františrk Šebek, Dějiny Pardubic, Pardubice 1990, s. 81.
[5] Ibidem, s. 76.
[6] Ibidem, s. 88.
[7] Jaroslav Herout, Kunětická hora. Státní hrad a okolí, Praha 1958, s. 36.
[8] Jiří Kotyk, Vladimír Kopecký, Pardubické podobizny, Pardubice 1995.
[9] Ibidem.

Reklamy

2 komentarze do “Co Władysław Jagiellończyk robił na kunětickim wulkanie? #1

  1. Pingback: Dalsze dzieje Kunětickiej Góry | Kaszubka w Czechach

  2. Pingback: Azymut na Kuněticką Górę | Kaszubka w Czechach

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s