Grunsberg Szur-Lipińskich #4

2

Grunsberg na mapie z przełomu XVIII i XIX w. [7].

Czas na omówienie ostatnich właścicieli Klawkowa – Szur Lipińskich. Rejent, pisarz grodzki, podzielił swój majątek między dzieci, a jeden z synów, organizator pospolitego ruszenia za czasów Napoleona, częściowo sprzedał swe dobra, a w Krojantach rozpoczął budowę klasycystycznego dworu.  

Grunsberg /Klawkowo – niewielka wieś w powiecie chojnickim.

Rodzina Schur-Lipińskich
Po Somnitzach, od 1778 r., dobra krojanckie miała w posiadaniu rodzina Schur-Lipińskich [1]. W tym okresie Krojanty, które wysunęły się na pierwszy plan, zaczęły stanowić centrum nowopowstającego zbioru majątków – tzw. klucza krojanckiego [2]. Przyjrzyjmy się Jakubowi Szur-Lipińskiemu. Piastował on u schyłku Rzeczypospolitej szlacheckiej poważny urząd pomorskiego pisarza grodzkiego (rejenta). Z obu jego małżeństw wyszło siedmioro dzieci: Onufry, Andrzej, Dionizy, Anna, Antonina, Teodora i Franciszek, na które się żalił w swoim testamencie z powodu procesowania się o posiadane dobra. W roku 1799 doszło między spadkobiercami (rodzeństwem) do ugody o następującej treści. Onufry otrzymał Krojanty, Grunsberg, połowę Kłodawy, Klapkenkrug (karczmę), Sandkrug, Ostrowite i Małą Kłodawę, jednak w 1821 r. sprzedał je głównemu bankowi (HauptBank) w Berlinie i osiadł w powiecie świeckim [3]. Nie wiadomo niestety, przez jaki okres Grunsberg był w posiadaniu HauptBank w Berlinie. Czytaj dalej

Reklamy

Klawkowo a właściciele klucza krojanckiego #3

1

Klawkowo i okolice na mapie opracowanej przez K. Mikulskiego. Koniec XVII w. [2].

W XVII w. Grunsberg był własnością szlachecką jako część powstających dóbr klucza krojanckiego. W kolejnym stuleciu wieś przeszła w posiadanie rodziny Wejher, a następnie von Somnitz. Jeden był sędzią, drugi szambelanem. W jakich okolicznościach Chojnice utraciło Klawkowo?

Piotr Lewald Powalski
O kolejnym właścicielu Klawkowa czytamy w XI tomie Fontes TNT. Pod datą 1653 r. wypisani są ofiarodawcy, którzy ze swoich dóbr będą odprowadzać datek na kościół farny w Chojnicach. Jednym z nich jest sędzia powiatu człuchowskiego Piotr Lewald Powalski, który ze swoich dziedzicznych wsi (Powałek, Krojant, Klawkowa i połowy Kłodawy) odda część dochodu na chojnicką świątynię, a od ogrodników z Klapkow będzie pobierał 2 grosze [1]. Czytaj dalej

Właściciele Klawkowa w XVI w. #2

Czyje było Klawkowo po rycerzu Clawko? Wieś była w rękach tajemniczego Krzysztofa oraz sekretarza króla Zygmunta Augusta. Również miasto Chojnice stało się właścicielem Grunsberga, ale szybko je utraciło – w jaki sposób?

dobra miejskie

Wykaz dóbr miejskich wg różnych badaczy.

Christophoro de Grunczbergk
Cennym źródłem, w którym wspomina się Klawkowo, jest 7-tomowa seria Matricularum Regni Poloniae summaria. Z pierwszego wpisu, datowanego na 2 VIII 1526 r., wynika, że właścicielem wsi był Christophoro de Grunczbergk. Z tego dokumentu dowiadujemy się także, że osada nazywa się właśnie „Grunczbergk alias Clawkowo”, zatem pojawia się w tym miejscu po raz pierwszy nazwa Clawkowo. Sam tajemniczy Christophoro posiadał także 4 ogrody w miejscowości Queszyn (o której trudno coś więcej powiedzieć) w powiecie człuchowskim [1]. Czytaj dalej

Wiatrak wiatrakowi nierówny

8

Ilustracja Gustava Doré do powieści Cervantesa „Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manchy” z 1863 r. Źródło.

Stają się muzealnymi eksponatami lub straszą strzępami skrzydeł całkowicie zapomniane i niechciane, a przecież ich funkcjonalność była tak doskonała, że przez wieki nie wymagały żadnej innowacji. Otaczała je aura tajemniczości, stanowiły nierzadko inspirację pisarzy, malarzy… Tym razem o miejscu zasiedlanym przez duchy i upiory, o walce z nimi – z wiatrakami.

Różne rodzaje wiatraków
Młyny wietrzne, czyli wiatraki, można podzielić według ich konstrukcji oraz rodzaju napędzanego mechanizmu. Przy drugim podziale mowa o napędzaniu siłą wiatru kamieni młyńskich czy mechanizmów czerpakowych, my jednak skupmy się na rodzajach wiatraków według ich konstrukcji: Czytaj dalej