Właściciele Klawkowa w XVI w. #2

Czyje było Klawkowo po rycerzu Clawko? Wieś była w rękach tajemniczego Krzysztofa oraz sekretarza króla Zygmunta Augusta. Również miasto Chojnice stało się właścicielem Grunsberga, ale szybko je utraciło – w jaki sposób?

dobra miejskie

Wykaz dóbr miejskich wg różnych badaczy.

Christophoro de Grunczbergk
Cennym źródłem, w którym wspomina się Klawkowo, jest 7-tomowa seria Matricularum Regni Poloniae summaria. Z pierwszego wpisu, datowanego na 2 VIII 1526 r., wynika, że właścicielem wsi był Christophoro de Grunczbergk. Z tego dokumentu dowiadujemy się także, że osada nazywa się właśnie „Grunczbergk alias Clawkowo”, zatem pojawia się w tym miejscu po raz pierwszy nazwa Clawkowo. Sam tajemniczy Christophoro posiadał także 4 ogrody w miejscowości Queszyn (o której trudno coś więcej powiedzieć) w powiecie człuchowskim [1].

IMG_5371

Jeden z 23 ołtarzy archikatedry oliwskiej w Gdańsku – ten, Koronacja Madonny”, jest autorstwa gdańskiego i chojnickiego malarza Hermana Hana (1574-1628).

Kasper Geschkau
Niewątpliwie najwięcej informacji posiadamy o kolejnym właścicielu Klawkowa, jakim był Kasper Geschkau [2], o czym czytamy u Isaaka Gottfryda Goedtkego, który podaje jedynie, że był on administratorem pomezańskim i klasztoru kartuskiego oraz opatem oliwskim [3]. Urodził się on w Chojnicach ok. 1520 r., najprawdopodobniej w rodzinie patrycjuszy miejskich. W 1541 r. podjął studia w Lipsku dzięki stypendium ufundowanemu przez Radę Miejską Chojnic. Tam też uzyskał wkrótce nominację na bakałarza [4]. Na późniejszą jego działalność silny wpływ wywarły ruchy reformacyjne i kontrreformacyjne, z jakimi się zetknął przebywając na studiach i po powrocie na Pomorze ok. 1551 r. [5] (pełniąc jednocześnie funkcję dziekana wydziału sztuk wyzwolonych oraz wykładowcy synów starosty człuchowskiego Janusza Latalskiego [6]) stał się na krótko rzecznikiem idei reformatorskich na ziemi chojnickiej [7]. W 1555 r. objął probostwo w farze [8], co jednak nie zostało zatwierdzone przez prymasa [9]. To właśnie w tym czasie mógł stać się właścicielem Klawkowa, jednak nie wspomina o tym J. Knopek. Geschkau wkrótce wrócił na łono Kościoła katolickiego przyjmując święcenia kapłańskie [4]. Następnie w latach 1557-1560 i 1569-1584, czyli do śmierci, piastował urząd opata oliwskiego [8]. Był także administratorem części biskupstwa pomezańskiego i zarządzał dobrami klasztoru kartuzów, które ostatecznie wcielił do cystersów oliwskich. W 1566 r. został sekretarzem króla polskiego Zygmunta Augusta, a na sejmie lubelskim występowała jako doradca w sprawach ustrojowych Prus Królewskich. Znalazł także uznanie króla Stefana Batorego, jako jego gorliwy zwolennik i przeciwnik ruchów separatystycznych, m.in. Gdańska. Z ramienia dworu reprezentował też interesy Korony na Morzu Bałtyckimi jego wybrzeży, przez co niestety wchodził w ciągłe zatargi z władzami municypalnymi Gdańska, stąd wrogość do ruchów separatystycznych. Zmarł w Oliwie i tam został pochowany [4]. Jednak w żadnym innym źródle poza I. G. Goedtke nie jest mowa o posiadaniu Klawkowa przez Kaspra Geschkau. Skoro przebywał w Chojnicach od około 1551 r. [5], mogło to nastąpić w tym momencie. Niewątpliwie miał ją w swoich rękach do roku 1562 [3].

Okres własności miejskiej
W 1724 r. ukazała się pierwsza historia Chojnic przygotowana przez wspomnianego już I. G. Goedtkego, który był pierwszym wydawcą źródeł dotyczących najdawniejszych dziejów miasta [10]. W prezentowanej pozycji możemy przeczytać, iż Chojnice miały prawo nabywania, trzymania, posiadania i użytkowania szlacheckich dóbr ziemskich. I. G. Goedtke wymienia Grunsberg, który w 1562 r. miasto przejęło od Kaspra Geschkau. Autor zaczerpnął tę informację ze starych ksiąg Rady miejskiej z roku 1567 oraz akt lustracji z 1564 r. Wszystkie te dobra ziemskie Chojnice z czasem utraciło, co było spowodowane częściowo sporami z sąsiadującą szlachtą oraz bardzo dużymi podatkami i wysokimi wydatkami, więc miasto stopniowo się ich pozbywało i sprzedawało [11].
Jednak w innych opracowaniach napotyka się ze sprzecznymi informacjami, zatem prześledźmy dzieje nieruchomości miejskich. Skupiając się na Klawkowie, tylko w 3 pozycjach na 6 jest mowa, że prezentowana miejscowość była własnością Chojnic. Jednak omawiana wieś niewątpliwie była w rękach miasta i to od 1563 r., gdzie już w 1570 do końca XVII w. na pewno była w rękach szlacheckich [12].

sdc15156

Klawkowo na granicy z Chojnicami.

Wpisy dotyczące Klawkowa:

[1] Matricularum Regni Poloniae summaria (dalej: MRPs), t. 4/2, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1912, nr 14742.
[2] Spotykana pisownia jego nazwiska: Jeczko, Jeszka, Jeszke, Jeschke, Geschke, Geschkaw. Diecezja chełmińska. Zarys historyczno-statystyczny, Pelplin 1928, s. 199; A. Błażewska-Marciniak, Zarys dziejów ziemi człuchowskiej (1100-1945), w: Z dziejów Ziemi Człuchowskiej, red. K. Ślaski, Poznań-Słupsk 1967, s. 45; W. Look, K. Ostrowski, Chojnice. Kronika dziejów miasta 1275-1975, Bydgoszcz 1976, s. 20; Z. Stromski, Pamięci godni. Chojnicki słownik biograficzny 1275-1980, Bydgoszcz 1986, s. 29; K. Ostrowski, Bedeker chojnicki A-Ż, Chojnice 2009, s. 254; Ludzie ziemi chojnickiej. Dzieje ziemi i powiatu chojnickiego, t. 3, wybór i oprac. J. Knopek, Chojnice 2010, s. 58-59.
[3] I. G. Goedtke, Geschichte der Stad Conitz, Conitz 1724, (reprint: Chojnice 1991), s. 17.
[4] Ludzie ziemi chojnickiej…, s. 58.
[5] A. Błażewska-Marciniak, op. cit.
[6] Z. Stromski, op. cit.
[7] W. Look, K. Ostrowski, op. cit.
[8] Diecezja chełmińska…
[9] K. Ostrowski, op. cit.
[10] A. Radzimiński, Średniowieczne Chojnice w nawiązaniu do „Historii Chojnic” Izaaka Gotffryda Goedtke, Baszta. Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Chojnicach, 1996, s. 11.
[11] I. G. Goedtke, op. cit., s. 16-19.
[12] Klawkowo własnością szlachecką było w: 1570 r. (MRPs, t. 5/1, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1919, s., nr 10448); 1571 r. (MRPs, t. 5/1, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1919, s., nr 4357); 1618 r. (E. Bahr, Die Verwaltungsgebiete Königlich-prussen 1454-1772, Zeitschrift des Westpreussischen Geschochtsvereins, H. 74, 1938, s. 156-157); 1619 r. (Liber Regestrorum in quo proventus ecclesiae parochialis Conecensis tum quoque fructus praepositum eiusdem ecclesiae concernentes ac alia pro meliori successorum informatione memoriae digna fideliter suis locis annotantur, Anno Domini 1738 die prima decembris, [reprint: Chojnice 2001], s. 42.).

Reklamy

8 komentarzy do “Właściciele Klawkowa w XVI w. #2

  1. Pingback: Jak się nazywały dobra rycerza Clawko? | Kaszubka w Czechach

  2. Pingback: Zabawy pana barona | Kaszubka w Czechach

  3. Pingback: Klawkowo a właściciele klucza krojanckiego | Kaszubka w Czechach

  4. Pingback: Grunsberg Szur-Lipińskich | Kaszubka w Czechach

  5. Pingback: Jak się nazywały dobra rycerza Clawko? #1 | Kaszubka w Czechach

  6. Pingback: Grunsberg Szur-Lipińskich #4 | Kaszubka w Czechach

  7. Pingback: Klawkowo a właściciele klucza krojanckiego #3 | Kaszubka w Czechach

  8. Pingback: Zabawy pana barona #5 | Kaszubka w Czechach

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s