Czeskie korzenie Jana Matejki #3

12

Jan Matejko, Portret Franciszka Matejki z trojgiem dzieci, 1853, olej na płótnie, 59 x 53,5 cm. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, depozyt w stałej ekspozycji w Domu Jana Matejki w Krakowie. Od lewej: Kazimierz, Jan i Marianna – rodzeństwo autora oraz ich ojciec. Źródło.

Miał być Czechem, został Polakiem. Miał być chłopem, został mieszczaninem. Miał być księdzem, został organistą. Po śmierci żony, został z 11 dzieci. Mowa o ojcu Jana Matejki.

Emigracja na Galicję
Co sprawiło, że Franciszek Ksawery przybył do Galicji? W jakich okolicznościach opuścił Czechy i w młodym wieku udał się do nieznanego dla siebie Krakowa? Tego typu emigracje nie były częstym zjawiskiem:

Zdarzenie to jednak w owych czasach było niezwykłe, bo chociaż Czesi dążyli do Polski i w niej zamieszkiwali znajdując u nas korzyści, to w każdym razie byli to ludzie już wyrobieni, starsi, dojrzali, a ciągnął ich do nas przymusowy prąd tylko dla zdobycia sobie jakiegoś stanowiska […]; można więc domyślać się, że to zagadkowe przesiedlenie się do nas tego tak młodziutkiego Czecha było spowodowane jakimś niezwykłym, niewyjaśnionym dotąd w domowym życiu jego zdarzeniem, które na zawsze pozostanie już tajemnicą! [1] Czytaj dalej

Reklamy

Czeskie korzenie Jana Matejki #2

5

Jan Matejko „Portret Franciszka Ksawerego Matejki”, 1877, olej na desce. 57 x 42 cm. Muzeum Narodowe w Krakowie – Dom Jana Matejki. Źródło.

Ojciec Jana Matejki miał zostać księdzem, jednak sprzeciwił się woli rodziców i w niewyjaśnionych okolicznościach wyemigrował do Galicji. Co się stało w jego rodzinnej miejscowości?

Dziad banita
Wspomniałam już o ojcu Jana Matejki w części #1, jednak cofnijmy się o jeszcze jedno pokolenie. Dziadek naszego malarza, Franciszek Józef Matějka, urodził się w Urbanicach (wieś oddalona o kilka km od Roudnic), z dóbr libčanskiego banity, w domu nr 12. Był katolickim chłopem, który wżenił się w roudnicki majątek Václava Kňávy. W 1772 r. jego żoną została Maria Magdalena Kňávová. Na początku XIX w. państwo Matějkowie podzielili dom między synów: Jana [1] i Józefa [2]. Tak wspomina o nim jego wnuk: Czytaj dalej